Бұл неге маңызды
Кез келген жинақтағыштан су сүзіліп кетеді. Техногендік сулар төсеніш пен қоршау бөгетінің денесі арқылы кетеді, олардың құрамын кенді қайта өңдеу технологиясы айқындайды. Одан әрі ластану ореолы жерасты сулары ағынымен су алу құрылыстарына және ағын суларға қарай жылжиды. Дәл сол сүзілу бөгет денесіндегі депрессиялық бетті көтереді, бұл құрылыстың орнықтылығы мәселесіне айналады.
ҚР Экологиялық кодексі тау-кен өндіру өнеркәсібі қалдықтарын орналастыру нысандарынан жерасты суларының ластануын болғызбауды және тұрақты мониторинг жүргізуді талап етеді. Қалдық және шлам шаруашылықтары үшін өнеркәсіптік қауіпсіздік қағидалары жерасты суларының деңгейі мен құрамын бақылайтын ұңғымалар желісін және бөгет денесіндегі пьезометрлерді көздейді.
Ұңғымаларда минералдану артып келеді
Бөгеттен тыс жерде минералдану және технологиялық цикл компоненттерінің мөлшері жоғарылайды. Соңынан нұсқамалар мен одан әрі пайдалануға жол берілетіні туралы сұрақтар туындайды.
Депрессиялық беттің жоғары болуы
Сүзілу сулары төменгі беткейге шығады, суффозия дамиды, қоршау бөгетінің орнықтылық қоры азаяды.
Экрансыз ескі жинақтағыш
Нысан сүзілуге қарсы экрансыз салынған. Жерасты суларының қорғалғанын есеппен және бақылаулармен көрсеткенде пайдалануды жалғастыруға болады.
Бөгетті биіктету
Әрбір жаңа ярус сүзілу сұлбасы мен су балансын өзгертеді. Бастапқы жобаның есептері енді нысанға сәйкес келмейді.
Сараптама ескертпелері
Жерасты суларына әсер есеппен расталмаған, бақылау желісі жоқ, параметрлер тәжірибелік жұмыстарсыз алынған. Жоба пысықтауға қайтарылады.
Консервациялау және жою
Жинақтағыш тоқтатылғаннан кейін ондаған жыл бойы жерасты суларына әсер етеді. Ұзақ мерзімді болжам іс-шаралар көлемі мен бақылау мерзімін айқындайды.
Біз не істейміз
- Жинақтағыш ауданының режимдік бақылаулар бойынша калибрленген геофильтрациялық моделі: төсеніш пен бөгет арқылы сүзілу шығыны, депрессиялық беттің орны
- Геомиграциялық модель: 10 және 25 жылға және нысан жабылғаннан кейінгі ластану ореолы, су пайдалану нүктелеріндегі концентрациялар
- Есептік сценарийлер: ағымдағы пайдалану, биіктету, авариялық жағдайлар, консервациялау
- Жинақтағыштың су балансы мен айналымды сумен жабдықтау жүйесі үшін сүзілу шығындары
- Қорғауды негіздеу: төсеніш экраны, геомембрана, сүзілуге қарсы перделер, ұстап қалатын ұңғымалар мен дренаждар
- Модель параметрлері үшін тәжірибелік-сүзу жұмыстарының бағдарламасы: сору, құю, режимдік бақылаулар
- Бақылау желісі және мониторинг регламенті: ағын бағыттары бойынша ұңғыма тұстамалары, бөгеттегі пьезометрлер, ден қою өлшемшарттары
- Басқа ұйымдар орындаған модельдер мен әсерді бағалау жұмыстарының аудиті
Сүзілу есебі нені көрсетуі керек
Осы тізім бойынша тапсырыс беруші жоба сараптамаға түскенге дейін біздің де, басқа ұйым орындаған есептің де сапасын тексере алады.
- Жинақтағыштың су балансындағы төсеніш пен бөгет денесі арқылы сүзілу шығындары
- Бөгеттегі депрессиялық беттің орны және сүзілудің төменгі беткейге шығуы
- Әрбір параметрдің көзі: тәжірибелік-сүзу жұмыстары, зертханалық анықтамалар немесе аналогия
- Модельдің пьезометрлер мен бақылау ұңғымаларының бүкіл бақылау кезеңіндегі деректерімен сәйкестігі
- Ореолдың пайдалану мерзіміне және нысан жабылғаннан кейінгі кезеңге болжамы, су пайдалану нүктелеріндегі концентрациялармен
- Бөгетті биіктету, экранның бұзылуы және дренаждың істен шығуы сценарийлері
- Қорғау нұсқаларының әсері салыстыруға келетін шамаларда берілуі
- Есептен туындайтын бақылау желісіне қойылатын талаптар: ореол нысан контурынан қай жерде және қашан шығады
Нәтиже
- Бастапқы деректері, калибрлеуі және сценарийлер бойынша болжамы бар модельдеу есебі
- Экологиялық бағалау және өнеркәсіптік қауіпсіздік құжаттары үшін болжамды сүзілу шығындары мен концентрациялар
- Күрделі және пайдалану шығындары бойынша нұсқаларды салыстыру арқылы таңдалған қорғау іс-шараларының құрамы
- Бақылау желісі және ден қою өлшемшарттары бар мониторинг бағдарламасы
- Жинақтағыштың бүкіл қызмет мерзімінде бақылау деректері бойынша жаңартуға болатын модель файлдары