Су деңгейін төмендетуді, сусыздандыруды, дренажды, су басудан қорғауды және жерасты суларының мониторингін жобалау кезінде сүйенетін кодекстер, қағидалар және құрылыс нормалары.
Құжаттардың деректемелері мен мәртебесі 12.09.2026 тексерілді. Қолданар алдында редакцияны «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесінде немесе Нормативтік техникалық құжаттардың бірыңғай мемлекеттік қорында салыстырыңыз.
10.06.2025 ж. бастап қолданыста. 2003 жылғы Су кодексінің күші жойылды
45-бап «Арнайы су пайдалану туралы жалпы ережелер» арнайы су пайдалануға жерасты суларын алуды, жер қойнауын пайдалану және құрылыс қызметі кезінде дренаждық немесе ілеспе алынған жерасты суларын пайдалануды, тазартылған сарқынды суларды төгуді жатқызады (2-тармақ). Осы жұмыстар кезінде ілеспе алынған шахта, карьер, кеніш және дренаж суларын алу (сору) оларды одан әрі пайдаланбау шартымен арнайы су пайдалануға жатпайды (3-тармақтың 3) тармақшасы). 87-бап - су қорғау аймақтары мен белдеулері, оның ішінде шекаралары белгіленбеген жағдайда 01.01.2027 ж. бастап қолданылатын әдепкі өлшемдер. 92-бап - жерасты су объектілерін қорғау ерекшеліктері. 01.01.2027 ж. бастап арнайы су пайдалануға рұқсат учаскенің зерттелуімен байланыстырылған: тәулігіне 50 м3-тен астам болса бекітілген қорлар, 1000 м3-тен астам болса мониторинг бағдарламасы мен келісілген су алу жобасы қажет.
182-бап «Өндірістік экологиялық бақылаудың мақсаты мен міндеттері» және 186-бап «Өндірістік мониторингтің түрлері мен оны ұйымдастыру», мұнда әсер мониторингі өндірістік мониторингтің бір түрі болып табылады. 222-бап «Сарқынды суларды төгу кезіндегі экологиялық талаптар», оның ішінде жаңадан пайдалануға берілетін жинақтағыш-буландырғыштарға сүзілуге қарсы экран. 224 және 225-баптар - жерасты суларын қорғау, екіншісі жер қойнауын пайдалану операцияларына қатысты. 359-бап - тау-кен өндіру өнеркәсібі қалдықтарын орналастыру нысандарын жобалауға, салуға және пайдалануға қойылатын талаптар.
12-бап жерасты суларын пайдалы қазбаларға жатқызады. Жерасты суларына іздеу-бағалау жұмыстары жер қойнауын геологиялық зерттеу лицензиясы бойынша орындалады (84-бап, жобалау құжаттары - 88-бап). 25-бап ауыз сумен жабдықтауға жарамды жерасты сулары кен орындары мен учаскелерінің контурларында жер қойнауын пайдалану операцияларын шектейді. Жерасты суларын алу және пайдалану су заңнамасымен реттеледі.
14-тарау «Өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету» (69-81-баптар). 70-бап қауіпті өндірістік объектілердің белгілерін айқындайды, олардың қатарында тау-кен, геологиялық барлау, бұрғылау, жару жұмыстарын, пайдалы қазбаларды өндіру мен қайта өңдеу жұмыстарын және жерасты жағдайындағы жұмыстарды жүргізу бар. Объектілерді қауіпті өндірістік объектілерге жатқызу тәртібі 71-баппен белгіленген.
01.07.2026 ж. бастап кезең-кезеңімен қолданысқа енгізілді, 2001 жылғы «Сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы» заңды ауыстырды
41-бап мемлекеттік нормативтік құжаттарды бөледі: құрылыс нормалары (ҚР ҚН) қауіпсіздіктің міндетті талаптарын белгілейтін құжаттарға, ережелер жинақтары (ҚР ЕЖ) қолдануды ерікті түрде таңдау құжаттарына жатқызылған. Мұндай құжат таңдалған жағдайда оның талаптары міндетті болады.
Жинақтағыш маңында жерасты суларының деңгейі мен құрамын бақылауға арналған бақылау ұңғымаларының желісі, бөгет денесі мен негізіндегі пьезометрлік бақылаулар, қоршау бөгеттерінің тік өзекше немесе көлбеу экран түріндегі сүзілуге қарсы элементтері.
Тау-кен қазбаларына су жарып өтуінің алдын алу, жерасты және атмосфералық суларды бұру, ашық және жерасты тау-кен жұмыстары кезіндегі су айдау бойынша талаптар.
Өндірістік экологиялық бақылау бағдарламасының құрылымы, оның ішінде өндірістік мониторинг: операциялық мониторинг, эмиссиялар мониторингі және қоршаған орта компоненттеріне әсер мониторингі.
Шаруашылық-ауызсумен жабдықтау көздеріне, су алу орындарына және санитарлық қорғау аймақтарына қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар.
Құрылыс нормалары және ережелер жинақтары
ҚР ЕЖ 1.02-102-2014 «Құрылысқа арналған инженерлік-геологиялық ізденістер»
01.07.2015 ж. бастап қолданыста
Гидрогеологиялық параметрлерді анықтау, тәжірибелік сорулар, жерасты суларының химиялық құрамы.
ҚР ЕЖ 1.02-105-2014 «Құрылысқа арналған инженерлік ізденістер. Негізгі ережелер»
Қолданыста, 2024 жылғы өзгерістермен
Инженерлік ізденістердің құрамы мен жүргізу тәртібіне қойылатын жалпы талаптар.
ҚР ҚН 5.01-02-2013 және ҚР ЕЖ 5.01-102-2013 «Ғимараттар мен құрылыстардың негіздері»
Қолданыста, ережелер жинағы 2021 жылғы редакцияда
Негіздерді жобалау кезінде жерасты суларын ескеру.
ҚР ҚН 5.01-01-2013 және ҚР ЕЖ 5.01-101-2013 «Жер жұмыстары, негіздер және іргетастар»
Қолданыста, ережелер жинағы 2024 жылғы редакцияда
Ережелер жинағының 4.2-бөлімі - «Су деңгейін төмендету, жер үсті ағынын ұйымдастыру, су бұру және дренаж». ҚР-да су деңгейін төмендету мен дренажды жобалау бойынша жеке құжат жоқ, талаптар осында орналасқан.
ҚР ҚН 2.03-02-2012 және ҚР ЕЖ 2.03-102-2012 «Су басу және жерасты сулары көтерілетін аймақтардағы инженерлік қорғаныс»
01.07.2015 ж. бастап қолданыста
Аумақтар мен құрылыстарды су басудан қорғау, дренаж, топырақ суларының деңгейін төмендету.
ҚР ҚН 3.04-01-2023 «Гидротехникалық құрылыстар»
06.11.2023 ж. бастап қолданыста, ҚР ҚН 3.04-01-2018 құжатын ауыстырды
Жаңадан салынатын және реконструкцияланатын барлық түрдегі және кластағы өзен және теңіз гидротехникалық құрылыстарын жобалауға қолданылады.
ҚР-да қолданылатын мемлекетаралық стандарттар
ГОСТ 25100-2020 «Грунттар. Жіктелуі»
ҚР-да 17.05.2021 ж. бастап қолданыста, ГОСТ 25100-2011 күші 17.05.2022 ж. жойылды
Грунттардың жіктелуі, оның ішінде су өткізгіштігі бойынша.
Талаптар бойынша кеңес керек пе?
Нысаныңызға қандай құжаттар қолданылатынын және сараптама үшін не қажет болатынын айтамыз.
